Konuk Yazar: Halenaz Ekmekçiler

“Oralı olmamak” deyimini hepimiz biliriz. Bir söze, bir olaya aldırış etmemek, duymazdan gelmek, “beni ilgilendirmez” deyip geçmek. Murat Yalçın ilk gençlik romanına tam da bu deyimi ad olarak seçmiş ve daha kapaktan ince bir soru fısıldıyor: Umursamamak gerçekten en kolay yol mu, yoksa bazı şeylere sırtını dönememek mi insanı insan yapan?

Oralı Olmamak, Günışığı Kitaplığı’nın Köprü Kitaplar dizisinden çıkan, on yaş ve üstü için yazılmış bir roman. Merkezinde Sarp var. Babası Cemal’i bir trafik kazasında yitirmiş, annesi Aysun aynı kazada tekerlekli sandalyeye mahkûm kalmış bir çocuk. Hayat Sarp’ın ailesine ağır bir darbe indirmiş ama onlar sevgiyle, sabırla ve birbirine tutunarak ayakta kalmayı başarmış. Derken bir gün okuldan gelen bir telefon, bu kırılgan dengeyi sarsıyor ve iğne ucu Sarp’a dönüyor.

Bir Ailenin Enkazdan Sonrası

Yalçın’ın anlattığı şey, bir felaketin kendisinden çok, felaketten sonra hayatın nasıl kurulduğu. Gazeteci anne Aysun, üniversiteli abla Pelin, destek olmaktan hiç geri durmayan matbaacı amca Ersel… Hepsi, eksilmiş bir sofranın etrafında yeniden denge bulmaya çalışan insanlar. Sarp’ın dünyasını zenginleştiren iki şey de burada devreye giriyor: Amca Ersel’le gittiği tiyatro ve dambıllarla kurduğu o kendine ait köşe. Biri hayal gücünü, diğeri bedenini ve sabrını besliyor. İkisi de bir çocuğun yasla baş etme biçimi aslında.

Babanın Sesi, Annenin Satırları

Romanın en dokunaklı bulduğum yanı, belleğe yaslanma biçimi. Sarp, babasının eski bir ses kaydını dinliyor. O kayıt, geçmişi bugüne taşıyan bir köprü gibi. Yalçın geri dönüşlerle, anılarla, ailenin biriktirdiği izlerle anne babanın çocukluklarına, gençliklerine kadar uzanıyor; böylece bir ailenin kırk elli yıllık hikâyesi ince ince önümüze seriliyor. Kaybedilen birinin hâlâ nasıl “orada” olabileceğini, bir sesin, bir cümlenin yıllar sonra bile nasıl yol gösterebileceğini çok sıcak anlatıyor.

Peki, Oralı Olsaydık?

Kitabın adındaki o deyim, satır aralarında bir soruya dönüşüyor. Okuldaki o olayda kurumun kendi itibarını korumak için gerçeğin üstünü örtmesi, bir çocuğu gözden çıkarması, aslında büyük bir “oralı olmama” hali. Yalçın parmak sallamadan soruyor: Haksızlığı görüp geçiştirmek kolaydır, ama ya biri oralı olsaydı? Dayanışma, vicdan, bir başkasının derdini kendi derdi gibi görmek… Roman bu değerleri vaazla değil, hikâyenin içinden sezdirerek veriyor. “İstemediğimiz şeyler başımıza gelebilir” diyor yazar, ama asıl meselenin başımıza gelenle ne yaptığımız olduğunu da hissettiriyor.

Yaşama Sevincini Kaybetmeden

Yunus Nadi Öykü Ödülü sahibi Murat Yalçın, bu ağır konuyu okuru ezmeden, hatta zaman zaman gülümseterek taşıyor. Acıyı anlatırken umudu elden bırakmıyor; kendi deyişiyle kaybedenlerin değil, sevgiyle kazananların tarafında duruyor. Romanda sık sık tekrarlanan “pencereden dışarı bakma” anları bile bir yandan sıkışmayı, bir yandan da hayatın dışarıda akmaya devam ettiğini fısıldıyor. Metin akıcı, karakterler sahici, duygu hiçbir yerde yapmacığa kaçmıyor.

Kısacası Oralı Olmamak; kaybı, yası ve yeniden ayağa kalkmayı gençlerin diline çeviren, okuduktan sonra insanın içinde bir şey bırakan bir roman. Hem genç okur için hem de “büyüdüm” diyen herkes için. Bir kez açtığınızda, Sarp’ın sessizliğinin altında neler olduğunu merak etmeden edemeyeceksiniz. Ve belki de kitabı kapattığınızda, çevrenizdeki bir sürü şeye eskisi kadar kolay “bana ne” diyemeyeceksiniz.